Puszki przeciwpożarowe

Puszki przeciwpożarowe – jak dobrać odpowiedni model do instalacji?

Puszki przeciwpożarowe są przeznaczone do wykonywania połączeń w instalacjach, których działanie ma być zachowane również w określonych warunkach pożaru. Stosuje się je między innymi w obwodach związanych z sygnalizacją pożaru, urządzeniami alarmowymi, systemami rozgłaszania przewodowego oraz sterowaniem urządzeniami oddymiającymi. W takich zastosowaniach znaczenie ma nie tylko samo zabezpieczenie miejsca połączenia przewodów, lecz także zachowanie ciągłości działania określonego obwodu.

W ofercie SIMET znajdują się puszki przeciwpożarowe E90 w wersjach przelotowych, rozgałęźnych oraz wyposażonych w bezpiecznik. Poszczególne modele różnią się liczbą i rodzajem złączek, obsługiwanym przekrojem przewodów, prądem znamionowym oraz sposobem prowadzenia instalacji.

Jak dobrać puszkę przeciwpożarową do instalacji elektrycznej?

Dobór puszki należy rozpocząć od funkcji, jaką ma pełnić dany obwód. Innej konstrukcji wymaga proste przeprowadzenie linii przez punkt połączeniowy, innej wykonanie odgałęzienia, a jeszcze innej podłączenie urządzenia wymagającego dodatkowego zabezpieczenia.

Przed wyborem warto określić przede wszystkim:

rodzaj obwodu i sposób prowadzenia linii – przelotowo czy z rozgałęzieniem,
liczbę żył i przekrój przewodów, które mają zostać podłączone,
liczbę i układ wymaganych złączek,
prąd i napięcie znamionowe odpowiednie dla danego obwodu,
wymagania dotyczące zachowania funkcji instalacji w warunkach pożaru.

Nie należy dobierać puszki wyłącznie na podstawie jej wymiarów lub oznaczenia E90. Przykładowo dwa modele mogą mieć taką samą klasę E90 i być przeznaczone do przewodów 4 mm², ale różnić się układem złączek i dopuszczalnym prądem znamionowym. Puszka PIP-2AN P2x3x4 w wersji przelotowej ma dwie złączki 3-polowe 4 mm² i prąd znamionowy 32 A, natomiast odpowiadający jej wariant rozgałęźny PIP-2AN R2x3x4 ma prąd znamionowy 16 A.

W instalacjach przeciwpożarowych elementy powinny być dobierane jako część konkretnego rozwiązania zgodnie z dokumentacją projektową i wymaganiami dla całego systemu.

Czym różni się puszka przeciwpożarowa od standardowej puszki instalacyjnej?

Standardowa puszka instalacyjna służy przede wszystkim do zabezpieczenia i uporządkowania połączeń elektrycznych lub montażu osprzętu. W przypadku puszki przeciwpożarowej wymagania są większe, ponieważ jej konstrukcja i wyposażenie mają być odpowiednie dla instalacji, której funkcja powinna zostać zachowana również podczas pożaru.

Puszki przeciwpożarowe SIMET z serii PIP mają metalowe obudowy wykonane z blachy malowanej proszkowo, a zastosowane przepusty wykonane są z tworzywa uniepalnionego. Modele dostępne w tej kategorii mają deklarowaną klasę odporności ogniowej E90.

Istotna jest również konstrukcja samego połączenia. Przykładowo w puszkach przelotowych PIP zadaniem rozwiązania jest zachowanie ciągłości linii sygnałowej także w sytuacji uszkodzenia podłączonego sygnalizatora, tak aby urządzenia znajdujące się poza obszarem objętym pożarem nie zostały wyłączone z działania.

Puszki przeciwpożarowej nie należy więc traktować po prostu jako bardziej odpornej wersji zwykłej puszki rozgałęźnej. Jest to element przeznaczony do konkretnych instalacji bezpieczeństwa i powinien być dobierany zgodnie z wymaganiami całego systemu.

Co oznacza klasa E90 przy puszkach przeciwpożarowych?

Oznaczenie E90 jest związane z zachowaniem funkcji elektrycznej instalacji w warunkach pożaru. W klasyfikacji dotyczącej systemów kablowych E90 odpowiada rozwiązaniom przeznaczonym do utrzymania funkcjonalności przez okres do 90 minut w warunkach określonych podczas odpowiednich badań.

Bardzo ważne jest jednak właściwe rozumienie tego oznaczenia. Sam fakt zastosowania puszki oznaczonej jako E90 nie oznacza automatycznie, że dowolnie wykonany obwód będzie działał przez 90 minut podczas każdego pożaru. Zachowanie funkcji dotyczy całego odpowiednio skonfigurowanego i przebadanego systemu, obejmującego między innymi przewody, sposób ich prowadzenia i mocowania, połączenia oraz zastosowane elementy instalacyjne.

Dlatego przy projektowaniu instalacji wymagającej E90 należy sprawdzać nie tylko oznaczenie puszki, ale również dokumentację i wymagania dla kompletnego rozwiązania.

Nie należy też mylić E90 ze stopniem ochrony IP. Przykładowe puszki PIP SIMET mają klasę E90, a jednocześnie stopień ochrony IP20. Są to dwa niezależne parametry opisujące inne właściwości produktu.

Puszka przeciwpożarowa przelotowa, rozgałęźna czy z bezpiecznikiem – którą wybrać?

Podział ten wynika przede wszystkim ze sposobu wykorzystania puszki w instalacji.

Puszka przelotowa służy do prowadzenia linii przez punkt połączeniowy. Modele SIMET umożliwiają prowadzenie linii w sposób prosty lub kątowy i są stosowane między innymi przy podłączaniu sygnalizatorów, głośników systemów rozgłaszania przewodowego czy urządzeń związanych z oddymianiem.

Puszka rozgałęźna jest potrzebna wtedy, gdy w danym miejscu instalacja ma zostać podzielona na kolejne obwody lub odgałęzienia. SIMET oferuje kilka konfiguracji takich produktów, od modeli z dwiema lub trzema złączkami po bardziej rozbudowaną PIP-5A, wyposażoną w cztery złączki 2-polowe i cztery 3-polowe dla przewodów 4 mm². Model ten jest przeznaczony między innymi do podłączania przewodów zasilających i synchronizujących siłowników klap oddymiających.

Puszka z bezpiecznikiem jest przeznaczona do punktów, w których projekt instalacji przewiduje dodatkowe zabezpieczenie danego elementu lub odgałęzienia. W ofercie SIMET dostępne są między innymi warianty z zabezpieczeniem 0,375 A oraz 0,75 A.

W uproszczeniu można więc przyjąć:

przelotowa – gdy linia ma być prowadzona dalej przez punkt połączeniowy,
rozgałęźna – gdy z jednego punktu mają wychodzić kolejne odgałęzienia,
z bezpiecznikiem – gdy dany element instalacji wymaga dodatkowego zabezpieczenia zgodnego z projektem.

Ostateczny wybór powinien jednak wynikać ze schematu konkretnego systemu, a nie tylko z ogólnego zastosowania puszki.

Jak dobrać puszkę przeciwpożarową do liczby żył i przekroju przewodów?

Oznaczenia poszczególnych puszek SIMET zawierają informacje pomocne w dobraniu konfiguracji złączek. Nie wystarczy jednak sprawdzić tylko maksymalnego przekroju przewodu – trzeba uwzględnić także liczbę żył i sposób ich łączenia.

W kategorii znajdują się na przykład modele PIP-2AN z trzema złączkami 3-polowymi zarówno dla przewodów 4 mm², jak i 6 mm². Wariant P3x3x6 ma trzy złączki 3-polowe 6 mm² i prąd znamionowy 41 A, podczas gdy odpowiedni wariant 4 mm² ma prąd znamionowy 32 A.

Dostępne są również bardziej rozbudowane rozwiązania. Puszka PIP-7A P10x2x4 ma dziesięć złączek 2-polowych 4 mm² i prąd znamionowy 32 A, natomiast rozgałęźna PIP-5A pozwala wykonywać połączenia przewodów pięciożyłowych do 4 mm².

W praktyce dobór powinien więc uwzględniać jednocześnie liczbę przewodów, liczbę żył, ich przekrój, wymagany sposób rozgałęzienia oraz obciążalność danego punktu. Nie należy zakładać, że większa liczba zacisków automatycznie oznacza możliwość zastosowania przewodu o większym przekroju.

W jakich instalacjach stosuje się puszki przeciwpożarowe?

Puszki przeciwpożarowe stosuje się przede wszystkim tam, gdzie działanie określonych urządzeń i obwodów jest istotne podczas pożaru. W dokumentacji produktów SIMET wskazane są między innymi systemy sygnalizacji pożaru, sygnalizatory, głośniki systemów rozgłaszania przewodowego oraz urządzenia związane z oddymianiem.

Dobrym przykładem są klapy dymowe i ich siłowniki. Rozgałęźna puszka PIP-5A została zaprojektowana między innymi do podłączania przewodów zasilających i synchronizujących siłowniki klap oddymiających. Jej konstrukcja pozwala wykonywać rozgałęzienia dla większej liczby siłowników, przy czym ograniczeniem pozostają parametry przewodu zasilającego oraz prąd znamionowy wynoszący w tym modelu 16 A.

Puszki mogą być więc wykorzystywane w instalacjach odpowiedzialnych za:

sygnalizowanie i wykrywanie zagrożenia pożarowego,
przekazywanie komunikatów i sygnałów alarmowych,
sterowanie klapami dymowymi i elementami systemów oddymiania,
zachowanie ciągłości wybranych linii sygnałowych i sterujących.

Zakres zastosowania konkretnego produktu należy zawsze sprawdzić w jego dokumentacji oraz w projekcie instalacji.

Na jakie parametry techniczne puszek przeciwpożarowych warto zwrócić uwagę?

Klasa E90 jest jednym z najważniejszych parametrów tej grupy produktów, ale nie powinna być jedynym kryterium wyboru. W obrębie jednej klasy odporności poszczególne puszki mogą znacząco różnić się możliwościami elektrycznymi i konstrukcyjnymi.

Przy porównywaniu modeli należy sprawdzić przede wszystkim:

liczbę, liczbę pól i przekrój znamionowy złączek,
prąd oraz napięcie znamionowe,
przeznaczenie puszki – przelotowe, rozgałęźne lub z zabezpieczeniem,
wymiary obudowy oraz sposób wprowadzania przewodów,
stopień ochrony IP,
dokumentację potwierdzającą wymagane właściwości przeciwpożarowe.

Przykładowe puszki PIP mają napięcie znamionowe 400 V, ale ich prąd znamionowy jest różny w zależności od konstrukcji. Model rozgałęźny PIP-5A ma 16 A, PIP-2AN P2x3x4 w wersji przelotowej 32 A, a PIP-2AN P3x3x6 – 41 A.

Pokazuje to, dlaczego nie można dobierać puszek przeciwpożarowych wyłącznie na podstawie oznaczenia E90.

Jakich błędów unikać przy wyborze puszki przeciwpożarowej?

Jednym z najważniejszych błędów jest założenie, że każda puszka E90 może być zastosowana w dowolnym obwodzie wymagającym zachowania funkcji podczas pożaru. W rzeczywistości trzeba uwzględnić parametry kompletnego systemu, w tym przewodów i sposobu ich prowadzenia.

Drugim problemem jest nieuwzględnienie różnicy pomiędzy wersją przelotową a rozgałęźną. Produkty mogą wyglądać podobnie i mieć takie same wymiary, ale różnić się układem elektrycznym oraz prądem znamionowym. Dobrym przykładem są wersje PIP-2AN P2x3x4 i R2x3x4 – pierwsza jest przelotowa i ma prąd znamionowy 32 A, a druga rozgałęźna i 16 A.

Błędem będzie również dobranie puszki bez sprawdzenia liczby żył i przekroju przewodów. Oznaczenia 2x3x4, 3x3x4 czy 3x3x6 odnoszą się do różnych konfiguracji złączek i nie powinny być traktowane zamiennie.

W instalacjach przeciwpożarowych szczególnie istotne jest również przestrzeganie dokumentacji montażowej. Nawet prawidłowo dobrany element nie zapewni wymaganych właściwości systemu, jeżeli zostanie zastosowany niezgodnie z warunkami, dla których rozwiązanie zostało przebadane.

Jak wybrać odpowiednią puszkę przeciwpożarową?

Wybór puszki przeciwpożarowej należy rozpocząć od określenia funkcji danego fragmentu instalacji. Jeżeli linia ma jedynie przechodzić przez punkt połączeniowy, właściwym rozwiązaniem może być puszka przelotowa. Jeżeli w tym miejscu instalacja jest dzielona na kolejne obwody, potrzebny będzie model rozgałęźny. W punktach wymagających indywidualnego zabezpieczenia należy natomiast przewidzieć odpowiednią puszkę z bezpiecznikiem.

Następnie trzeba dopasować liczbę złączek, liczbę żył i przekrój przewodów oraz parametry prądowe. Dopiero po sprawdzeniu tych danych można porównywać konkretne modele E90.

Oferta puszek przeciwpożarowych SIMET obejmuje rozwiązania przeznaczone do różnych konfiguracji instalacji sygnałowych, sterujących i zasilających związanych z bezpieczeństwem pożarowym. Kluczowe jest jednak traktowanie puszki jako jednego z elementów całego systemu – jej parametry powinny odpowiadać zarówno zastosowanym przewodom i urządzeniom, jak i wymaganiom dotyczącym zachowania funkcji instalacji podczas pożaru.