Szyny łączeniowe - widełkowe

Szyny prądowe widełkowe – jak dobrać odpowiedni wariant do rozdzielnicy?

Szyny prądowe widełkowe służą do wykonywania uporządkowanych połączeń pomiędzy aparatami modułowymi zamontowanymi obok siebie w rozdzielnicy. Zamiast prowadzić osobny przewód do każdego kolejnego urządzenia, odpowiednio dobrana szyna może rozprowadzać zasilanie pomiędzy grupą kompatybilnych aparatów. Ułatwia to organizację połączeń i pozwala ograniczyć liczbę oddzielnych mostków przewodowych.

W ofercie SIMET dostępne są szyny prądowe łączeniowe widełkowe 1-fazowe i 3-fazowe, w wariantach o przekroju znamionowym 10 i 16 mm² oraz prądzie znamionowym odpowiednio 63 i 80 A. Dostępne są również wersje 3P+N przeznaczone pod zabezpieczenia różnicowoprądowe. W zależności od modelu szyny występują w wariantach 12- lub 57-modułowych.

Czym jest szyna łączeniowa widełkowa i do czego służy?

Szyna łączeniowa jest przewodzącym elementem umożliwiającym wspólne zasilanie kilku aparatów modułowych. W wersji widełkowej poszczególne styki mają kształt widełek i są przeznaczone do zacisków aparatury przystosowanych do takiego rodzaju połączenia.

Najważniejszą zaletą tego rozwiązania jest możliwość wykonania powtarzalnego połączenia grupy aparatów bez przygotowywania wielu krótkich odcinków przewodów. Ma to szczególne znaczenie w rozdzielnicach z większą liczbą urządzeń ustawionych w jednym rzędzie.

Szyny SIMET mają odstęp modułowy 17,8 mm, odpowiadający typowemu rozmieszczeniu aparatury modułowej. Przykładowa szyna SW1F 10 12M63A ma przekrój 10 mm², prąd znamionowy 63 A i jest przeznaczona dla 12 modułów.

Przed zastosowaniem szyny trzeba jednak sprawdzić konstrukcję zacisków urządzeń. Sam fakt, że aparaty mają standardową szerokość modułową, nie oznacza jeszcze, że będą współpracowały z każdym rodzajem szyny.

Jak dobrać szynę prądową widełkową do rozdzielnicy elektrycznej?

Dobór należy rozpocząć od schematu rozdzielnicy i aparatury, która ma zostać połączona. Trzeba określić liczbę faz, parametry prądowe obwodu, liczbę aparatów oraz typ ich zacisków.

Przed wyborem warto sprawdzić przede wszystkim:

układ fazowy – 1-fazowy, 3-fazowy lub 3P+N,
prąd znamionowy szyny – w ofercie SIMET 63 lub 80 A,
przekrój znamionowy – odpowiednio 10 lub 16 mm²,
liczbę i rozmieszczenie aparatów w danym rzędzie rozdzielnicy,
zgodność widełek z zaciskami zastosowanej aparatury,
potrzebę zastosowania wersji przygotowanej pod zabezpieczenia różnicowoprądowe.

Dopiero po zestawieniu tych informacji można dobrać konkretny wariant. W aktualnej ofercie SIMET znajdują się zarówno kompaktowe modele 12-modułowe, jak i dłuższe szyny 57-modułowe.

Szyna prądowa widełkowa 1-fazowa czy 3-fazowa – którą wybrać?

Wersję należy dopasować przede wszystkim do układu zasilania i rozmieszczenia aparatów.

Szyna 1-fazowa jest przeznaczona do rozprowadzenia jednej fazy pomiędzy kolejnymi kompatybilnymi aparatami. SIMET oferuje w tej grupie warianty 10 mm² / 63 A oraz 16 mm² / 80 A, zarówno w wersji 12-, jak i 57-modułowej.

Szyna 3-fazowa umożliwia rozprowadzenie trzech faz zgodnie z powtarzającym się układem styków. Również tutaj dostępne są wersje 10 mm² / 63 A oraz 16 mm² / 80 A i warianty 12- oraz 57-modułowe. Przykładowo model SW3F 16 57M80A ma przekrój znamionowy 16 mm², prąd znamionowy 80 A i 57 modułów.

Nie należy jednak dobierać szyny 3-fazowej wyłącznie dlatego, że sama instalacja budynku jest trójfazowa. Znaczenie ma sposób rozmieszczenia i zasilania konkretnych aparatów znajdujących się w danym rzędzie rozdzielnicy.

Kiedy wybrać szynę prądową widełkową 63 A, a kiedy 80 A?

Prąd znamionowy szyny musi być dostosowany do parametrów projektowanej instalacji. W ofercie SIMET wartość ta jest bezpośrednio powiązana z przekrojem znamionowym: szyny 10 mm² mają prąd znamionowy 63 A, a wersje 16 mm² – 80 A.

Wariant 63 A może być właściwy tam, gdzie parametry obwodu i zastosowanej aparatury mieszczą się w możliwościach szyny. Jeżeli projekt wymaga większej obciążalności, dostępne są modele 80 A.

Nie należy jednak stosować prostej zasady „większy prąd znamionowy jest zawsze lepszy”. Dobór powinien wynikać z projektu rozdzielnicy, zabezpieczeń poprzedzających szynę, sposobu jej zasilania oraz parametrów całego układu. Szyna 80 A nie zwiększa automatycznie dopuszczalnego obciążenia pozostałych elementów instalacji.

Przykładowo SIMET oferuje 1-fazową SW1F 10 12M63A o parametrach 10 mm² i 63 A oraz 3-fazową SW3F 16 12M80A o parametrach 16 mm² i 80 A.

Szyna widełkowa 10 mm² czy 16 mm² – jak dobrać przekrój?

Przekrój znamionowy szyny jest ściśle związany z jej dopuszczalnym prądem. W aktualnej ofercie SIMET podział jest jednoznaczny:

10 mm² – prąd znamionowy 63 A,
16 mm² – prąd znamionowy 80 A.

Oba przekroje występują zarówno w wersjach 1-fazowych, jak i 3-fazowych.

Nie oznacza to jednak, że przekrój można dobrać wyłącznie na podstawie wartości zabezpieczenia pojedynczego obwodu. Szyna może zasilać jednocześnie większą grupę aparatów, dlatego należy uwzględnić sposób zasilania całego fragmentu rozdzielnicy i warunki określone w projekcie.

Istotna jest także zgodność mechaniczna. Grubsza szyna 16 mm² powinna być stosowana tam, gdzie zarówno parametry elektryczne, jak i konstrukcja zacisków aparatury pozwalają na takie rozwiązanie.

Jak dobrać szynę prądową widełkową do liczby modułów w rozdzielnicy?

Przed zakupem warto rozrysować kolejność urządzeń w konkretnym rzędzie rozdzielnicy. Pozwala to określić nie tylko liczbę aparatów, które mają zostać połączone, ale również miejsca zajmowane przez urządzenia wielomodułowe, przerwy między grupami aparatów czy elementy zasilane w inny sposób.

SIMET oferuje szyny widełkowe opisane jako 12- i 57-modułowe. Wersje 12-modułowe dobrze odpowiadają krótszym grupom aparatury, natomiast modele 57-modułowe są przeznaczone do znacznie dłuższych układów. Odstęp modułowy w prezentowanych szynach wynosi 17,8 mm.

Przykładowo 1-fazowy model SW1F 10 57M63A ma 57 modułów, przekrój 10 mm² i prąd znamionowy 63 A. Jego 3-fazowym odpowiednikiem pod względem przekroju i prądu jest SW3F 10 57M63A.

Przy planowaniu długości szyny należy uwzględnić rzeczywiste rozmieszczenie zacisków aparatów, a nie jedynie całkowitą liczbę wolnych miejsc w obudowie rozdzielnicy.

Jak dobrać szynę prądową widełkową pod zabezpieczenia różnicowoprądowe?

Rozdzielnica wykorzystująca zabezpieczenia różnicowoprądowe może wymagać innego rozmieszczenia styków niż standardowa szyna 3-fazowa. Dlatego SIMET ma osobne wersje oznaczone 3P+N, przygotowane pod takie układy.

W kategorii widełkowej dostępne są dwa takie modele:

SW3F(3P+N) 10 12M63A – 10 mm², 63 A, 12 modułów,
SW3F(3P+N) 16 12M80A – 16 mm², 80 A, 12 modułów.

Wariant 80 A ma odstęp modułowy 17,8 mm, przekrój znamionowy 16 mm² i prąd znamionowy 80 A. Producent wskazuje go bezpośrednio jako szynę przeznaczoną pod zabezpieczenia różnicowoprądowe.

Sam napis „3P+N” nie wystarcza jednak do potwierdzenia zgodności z dowolnym wyłącznikiem różnicowoprądowym. Trzeba porównać rozmieszczenie zacisków i konfigurację całego zestawu aparatów, które mają zostać połączone.

Jakie akcesoria stosuje się do szyn widełkowych?

Przy montażu należy uwzględnić również zakończenia i niewykorzystane fragmenty przewodzące. SIMET wskazuje dla szyn widełkowych między innymi zaślepki oraz osłony ochronne.

Dla szyn 1-fazowych 10 i 16 mm² dostępna jest zaślepka ZSP1F. W przypadku szyn 3-fazowych stosowane są osobne zaślepki ZSP3F-10 dla przekroju 10 mm² oraz ZSP3F-16 dla 16 mm². Producent oferuje również osłonę ochronną OSP-5M przeznaczoną do szyn 10 i 16 mm².

Akcesoria nie są jedynie dodatkiem estetycznym. Powinny być uwzględnione podczas planowania gotowego połączenia, szczególnie wtedy, gdy po dopasowaniu szyny pozostają miejsca, które nie są podłączone do aparatury.

Jakich błędów unikać przy wyborze szyny prądowej widełkowej?

Jednym z podstawowych błędów jest zakup szyny bez sprawdzenia konstrukcji zacisków aparatów. Szyna widełkowa musi współpracować z aparaturą przygotowaną do przyjęcia takiego styku.

Drugim jest dobór wyłącznie według liczby faz. W instalacji trójfazowej mogą występować zarówno fragmenty wymagające standardowej szyny 3-fazowej, jak i układy 3P+N związane z aparaturą różnicowoprądową. SIMET oferuje je jako oddzielne produkty.

Błędem może być również nieuwzględnienie kilku parametrów jednocześnie. Oznaczenia 63 A / 10 mm² i 80 A / 16 mm² opisują różne warianty szyn i wyboru nie należy sprowadzać wyłącznie do długości produktu.

Trzeba również poprawnie zaplanować liczbę modułów. Szyna powinna odpowiadać rzeczywistemu rozmieszczeniu aparatów i ich zacisków, a nie tylko nominalnej wielkości rozdzielnicy.

Jaką szynę prądową widełkową wybrać?

Dobór warto przeprowadzić kolejno: najpierw określić układ 1F, 3F lub 3P+N, następnie wymagany prąd znamionowy i przekrój, a na końcu długość odpowiadającą rozmieszczeniu aparatów.

Dla rozwiązań do 63 A SIMET oferuje szyny 10 mm², natomiast dla 80 A – 16 mm². Standardowe szyny 1- i 3-fazowe występują w wersjach 12- oraz 57-modułowych, a warianty 3P+N przeznaczone pod zabezpieczenia różnicowoprądowe są dostępne jako modele 12-modułowe.

Ostatnim krokiem powinno być sprawdzenie zgodności mechanicznej szyny z zaciskami konkretnej aparatury oraz dobranie odpowiednich zaślepek i osłon. Dzięki temu szyna widełkowa może pełnić swoją podstawową funkcję: zapewnić uporządkowane i dopasowane do parametrów instalacji połączenie grupy urządzeń modułowych w rozdzielnicy.